Rynek

Pojęcie Rynek oznacza całokształt transakcji kupna i sprzedaży oraz warunków w jakich one przebiegają. To także określona zbiorowość podmiotów gospodarujących, zainteresowanych dokonywaniem operacji kupna-sprzedaży określonych dóbr i usług. Część z nich reprezentuje podaż (producenci) a część popyt (konsumenci). Przeciwstawienie się popytu i podaży w określonym miejscu oraz czasie prowadzi do ustalenia ceny produktu lub usługi, będącej przedmiotem obrotu, co sprawia, że dochodzą do skutku transakcje kupna sprzedaży.

Z pojęciem rynku wiąże się także takie sformułowanie, jak równowaga rynkowa, kiedy popyt równoważy podaż.

Rynek można podzielić ze względu na kilka kryteriów, i tak:

I.   Ze względu na przedmiot wymiany rynek dzielimy na:

1.     rynek dóbr i usług konsumpcyjnych,

2.     rynek czynników wytwórczych (rynek pracy, kapitału i ziemi),

II.Ze względu na zasięg terytorialny wyróżniamy:

1.     rynek lokalny, obejmujący część terytorium, np. miasta.

2.     rynek regionalny, obejmujący swym zasięgiem wybrany region. Włącza się tu obszar większego miasta, zespołu osadniczego, zespołu miejskiego, aglomeracji miejsko- przemysłowej, rejonu nowo uprzemysłowionego.

3.     rynek krajowy, rozciągający się na powierzchni całego kraju i obejmujący wszelkie powiązania importowo exportowe z tym krajem.

4.     rynek międzynarodowy, obejmujący grupę krajów należących do różnych ugrupowań, powstałych na bazie międzynarodowego podziału pracy. Najczęściej są to ugrupowania gospodarcze takie, jak Europejska Wspólnota Gospodarcza, Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu i inne.

5.     rynek globalny, który obejmuje wszystkie kraje świata. Są to przede wszystkim stosunki pomiędzy producentami standardowych dóbr a ich masowymi odbiorcami.

III.   Ze względu na liczbę podmiotów występujących na rynku, rynek dzielimy na:

1.     rynek wolnokonkurencyjny, czyli taki , na którym działa nieograniczona liczba sprzedawców, pośredników i nabywców, przy czym żaden z nich indywidualnie nie ma wpływu na poziom cen. Istnieje wówczas konkurencja doskonała,

2.     rynek zmonopolizowany, zdominowany przez jednego dostawcę,

3.     konkurencja monopolistyczna, kiedy na rynku występuje względnie duża, lecz nie nieograniczona liczba dostawców produktów,

4.     konkurencja monopsoniczna, kiedy na rynku występuje stosunkowo duża liczba nabywców określonego dobra.

5.     oligopol, gdy istnieje kilka lub kilkanaście przedsiębiorstw dostarczających dobra i usługi określonego rodzaju.

6.     oligopson, kiedy nabywcami dóbr i usług jest kilka lub kilkanaście przedsiębiorstw w kraju.

7.     monopol pełny, podczas gdy występuje jeden wiodący sprzedawca dobra lub usługi.

8.     monopson pełny, podczas gdy na rynku określonych dóbr i usług występuje tylko jeden nabywca.

IV.   Ze względu na wpływ państwa na przebieg transakcji kupna- sprzedaży wyróżniamy:

1.     rynek wolny,

2.     rynek sterowany,

V.     Ze względu na legalność wprowadzonych do obrotu produktów, rynek dzielimy na:

1.     rynek legalny (biały)- w pełni zgodny z prawem,

2.     rynek półlegalny (szary)- mamy tu do czynienia z przedmiotami, które nie są objęte zakazem obrotu, jednak ich pochodzenie lub warunki zawierania transakcji nasuwają pewne wątpliwości , gdyż są nie w pełni zgodne z prawem.

3.     rynek nielegalny (czarny)- istnieje pewna grupa towarów, którymi handel jest zabroniony.